Czy cebula i czosnek zagraża psu lub kotu?

Pierwsza pomoc

Ustal co dokładnie zjadł pupil (cebula, czosnek, danie z ich dodatkiem) i ile.
Pamiętaj, że objawy mogą pojawić się z opóźnieniem nawet po kilku dniach.
Obserwuj kolor dziąseł i poziom energii.
Skontaktuj się z weterynarzem, zwłaszcza u kota.

Substancja toksyczna

związki tiosiarczanowe (organosiarkowe)

Cebula i czosnek należą do rodzaju Allium, podobnie jak por, szczypiorek, szalotka i czosnek niedźwiedzi. Wszystkie te rośliny są toksyczne dla psów i kotów. Zawierają związki organosiarkowe, które uszkadzają czerwone krwinki. Wśród substancji odpowiedzialnych za zatrucie znajdują się dwusiarczek dwupropylu, dwusiarczek allilopropylu oraz tiosiarczany. W cebuli występuje między innymi tiosiarczan sodowo-n-propylowy (NPTS), a w czosnku tiosiarczan sodowo-2-propenylowy (2PTS). Gdy kroisz, rozgniatasz lub żujesz te rośliny, enzym alliinaza uczestniczy w powstawaniu kolejnych aktywnych związków siarki.

Toksyny atakują hemoglobinę i błony czerwonych krwinek. Powodują stres oksydacyjny, wyczerpują zapasy ochronnego glutationu i prowadzą do powstawania ciałek Heinza oraz ekscentrocytów. Uszkodzone krwinki tracą elastyczność. Są niszczone głównie w śledzionie i wątrobie, a przy ciężkim zatruciu rozpadają się również bezpośrednio we krwi. Rozwija się niedokrwistość hemolityczna. Dodatkowo może powstawać methemoglobina, która nie transportuje tlenu. Czosnek zawiera więcej aktywnych związków i jest od 3 do 5 razy bardziej toksyczny niż cebula. Suszenie zwiększa stężenie toksyn w przeliczeniu na gram produktu od 5 do 8 razy.

Koty są szczególnie podatne na uszkodzenia krwinek. Ich hemoglobina ma 8 reaktywnych grup sulfhydrylowych, podczas gdy psia ma 4. Kocie krwinki wykazują od 2 do 3 razy większą wrażliwość na stres oksydacyjny. Budowa kociej śledziony dodatkowo sprzyja utrzymywaniu się uszkodzonych krwinek w krążeniu. U psów ras Akita Inu, Shiba Inu, Hokkaido i Tosa występuje dziedziczna predyspozycja do zatrucia cebulą. Gotowanie, smażenie, pieczenie i mrożenie nie usuwają toksyczności. Związki siarki przenikają również do wywaru i tłuszczu z gotowania.

Objawy zatrucia

Nadmierne ślinienie się
Nudności i brak apetytu
Wymioty, czasem o zapachu cebuli lub czosnku
Biegunka
Bolesność brzucha
Apatia i wyraźne osłabienie
Chwiejny chód i niechęć do wysiłku
Blade, niemal białe dziąsła
Przyspieszone tętno i płytki, szybki oddech
Zażółcenie błon śluzowych i białkówek oczu
Ciemnoczerwony lub brązowy mocz
Ciężka duszność, niemożność wstania lub zapaść

Pierwsze objawy zatrucia cebulą lub czosnkiem mogą pojawić się w ciągu kilku godzin. W pierwszych 24 godzinach obserwuj ślinotok, nudności, wymioty, biegunkę, bolesność brzucha i brak apetytu. Nie każde zwierzę wykazuje jednak wyraźne objawy ze strony przewodu pokarmowego. Od 1 do 3 doby trwa faza narastającego uszkodzenia czerwonych krwinek. Pies lub kot może wtedy wyglądać na zdrowego, nawet jeśli wcześniej wymiotował. W jego krwi powstają jednak ciałka Heinza i ekscentrocyty. Największy spadek liczby czerwonych krwinek występuje zwykle od 3 do 5 doby. Pojawiają się osłabienie, chwiejny chód, bladość dziąseł i przyspieszony oddech. Powrót hematokrytu do normy po przeżyciu fazy krytycznej zajmuje od 14 do 21 dni.

Od 4 do 7 doby mogą wystąpić żółtaczka i ciemne zabarwienie moczu. To sygnały rozpadu czerwonych krwinek. Szczególnie niebezpieczne są ciężka duszność, niemożność wstania, zapaść i bezmocz. U kota oddychanie z otwartym pyszczkiem może wskazywać na krytyczny niedobór tlenu. Masywny rozpad krwinek może uszkodzić nerki i doprowadzić do mocznicy, a nawet śmierci. Jeśli zauważysz blade dziąsła, żółte białkówki lub brązowoczerwony mocz, natychmiast jedź do lecznicy.

Co robi weterynarz

Jeśli pies lub kot zjadł cebulę albo czosnek, skontaktuj się z lekarzem weterynarii bez czekania na objawy. Postępowanie zależy od spożytej ilości, czasu od zatrucia i stanu zwierzęcia. W ciągu pierwszych 2 godzin lekarz może farmakologicznie wywołać wymioty. Przy pełnym żołądku możliwość takiego postępowania u psa może utrzymywać się maksymalnie do 4 godzin. U psów stosuje się między innymi ropinirol lub apomorfinę, a u kotów deksmedetomidynę. Po opróżnieniu żołądka lekarz może podać węgiel aktywowany w dawce od 1 do 2 g/kg masy ciała. Nie wywołuj wymiotów samodzielnie. Nie podawaj soli, kotu wody utlenionej ani ludzkich leków przeciwbólowych.

Nie istnieje swoista odtrutka na toksyny cebuli i czosnku. Leczenie polega na ograniczaniu wchłaniania trucizny i podtrzymywaniu funkcji organizmu. Lekarz kontroluje stan czerwonych krwinek, hematokryt i objawy niedotlenienia. Przy cięższym zatruciu stosuje dożylną płynoterapię, która pomaga chronić nerki przed uszkodzeniem przez uwolnioną hemoglobinę. Głęboka niedokrwistość lub ciężkie niedotlenienie mogą wymagać transfuzji krwi. Rokowanie jest bardzo dobre przy szybkim usunięciu toksyn i łagodnej anemii bez uszkodzenia nerek. Przy ostrej niewydolności nerek staje się ostrożne do złego. W ciężkich przypadkach hospitalizacja może trwać wiele dni, a pełna regeneracja krwinek zajmuje od 14 do 21 dni.

Jak zapobiegać

Nie podawaj psu ani kotu cebuli, czosnku, pora i szczypiorku, także po ugotowaniu. Uważaj na niedzielny rosół. Cebula i por uwalniają toksyny do wywaru oraz tłuszczu. Nie dolewaj takiego rosołu do miski. Nie częstuj zwierzęcia mięsem z wywaru zawierającego te warzywa. Sprawdzaj skład kotletów mielonych, pieczeni, pasztetów i mieszanek przypraw. Suszona cebula i czosnek mogą znajdować się również w kostkach rosołowych oraz gotowych produktach mięsnych.

Podczas rodzinnych posiłków i świąt pilnuj jedzenia pozostawionego na stole. Nie pozwalaj dzieciom częstować zwierzęcia resztkami potraw zawierających cebulę. Zabezpieczaj kosze z odpadkami kuchennymi. Sprawdzaj skład obiadków dla niemowląt, szczególnie jeśli podajesz je choremu kotu. Nie zostawiaj kotu dostępu do doniczek ze szczypiorkiem. Uważaj również na czosnek niedźwiedzi przynoszony z lasu lub uprawiany w ogrodzie.

Dawka

U psa jednorazowe spożycie od 15 do 30 g świeżej cebuli na kg masy ciała może spowodować klinicznie istotną niedokrwistość hemolityczną. U wrażliwych osobników zmiany we krwi obserwowano już po 5 g/kg. U kota 5 g/kg świeżej cebuli może wywołać pełnoobjawową anemię. Czosnek jest od 3 do 5 razy bardziej toksyczny od cebuli. U psów zmiany hematologiczne obserwowano po podawaniu około 5 g/kg świeżego czosnku przez kolejne dni. Dla kota przyjmuje się orientacyjny próg alarmowy od 1 do 2 g/kg, ale nie jest to dokładnie ustalona dawka toksyczna. Nie wyznaczono wiarygodnej wartości LD50 czosnku u kotów. Dostępne dane nie określają również jednej uniwersalnej dawki śmiertelnej cebuli dla obu gatunków.

Dla psa ważącego 10 kg zakres od 150 do 300 g świeżej cebuli oznacza zagrożenie ostrym zatruciem. U wrażliwego psa zmiany mogą wystąpić już po 50 g. Około 50 g świeżego czosnku podawanego przez kolejne dni odpowiada dawce doświadczalnej, a około 8 g granulatu czosnkowego jej przeliczeniu przy koncentracji 1:6. Dla kota ważącego 4 kg zagrożeniem jest już 20 g świeżej cebuli lub orientacyjnie od 4 do 8 g czosnku. Około 3 g cebuli w proszku odpowiada progowi dla tego kota. Nie ma jednej dawki toksycznej zupy cebulowej, rosołu ani dania z cebulą. Ich zawartość toksyn zależy od ilości użytych składników i tego, ile związków przeniknęło do wywaru.

Produkt	Dawka toksyczna (g/kg masy ciała)	Dla psa 10 kg	Dla kota 4 kg
cebula surowa	Pies: od 15 do 30 g/kg; zmiany subkliniczne od 5 g/kg. Kot: 5 g/kg	od 150 do 300 g; u wrażliwych osobników już 50 g	20 g
czosnek	Pies: około 5 g/kg podawane przez kolejne dni. Kot: orientacyjny próg alarmowy od 1 do 2 g/kg	około 50 g podawane przez kolejne dni	od 4 do 8 g, orientacyjny próg alarmowy
cebula w proszku lub suszona	Stężenie toksyn od 5 do 8 razy większe niż w świeżej cebuli; brak odrębnie ustalonej dawki toksycznej	od około 25 do 50 g przy przeliczniku 1:6	około 3 g przy przeliczniku 1:6

Otwórz kalkulator cebuli i czosnku

Bezpieczne zamienniki

gotowane mięso bez przypraw
dynia
marchewka

Zawsze sprawdzaj skład produktu przed podaniem.

Najczęstsze pytania

Pies zjadł cebulę. Co robić?

Zadzwoń do lekarza weterynarii i nie czekaj na pierwsze objawy. Jeśli od zjedzenia minęły mniej niż 2 godziny, lekarz może jeszcze wywołać wymioty i ograniczyć wchłanianie toksyn. Nie próbuj wywoływać wymiotów solą ani podawać zwierzęciu ludzkich leków.

Ile cebuli szkodzi psu?

U psów dawka od 15 do 30 g świeżej cebuli na kg masy ciała może wywołać istotne zmiany we krwi, ale u wrażliwych zwierząt obserwowano je już po 5 g/kg. Dla psa 10 kg oznacza to od 150 do 300 g cebuli, a u szczególnie wrażliwego osobnika nawet 50 g może spowodować uszkodzenie krwinek.

Czy czosnek jest zdrowy dla psa na kleszcze?

Nie podawaj psu czosnku jako środka na kleszcze. Czosnek jest od 3 do 5 razy bardziej toksyczny niż cebula i może powodować niszczenie czerwonych krwinek. Dostępne dane nie potwierdzają jego skuteczności przeciw kleszczom.

Czy kot może jeść cebulę?

Nie, cebula jest toksyczna dla kota także po ugotowaniu i wysuszeniu. Już 5 g świeżej cebuli na kg masy ciała może wywołać anemię hemolityczną, czyli dla kota ważącego 4 kg około 20 g. Jeśli kot zjadł cebulę, skontaktuj się z weterynarzem.

Czy gotowana cebula w rosole szkodzi psu i kotu?

Tak, gotowanie nie usuwa toksycznych związków siarki z cebuli. Przenikają one również do wywaru i tłuszczu, dlatego nie podawaj zwierzęciu rosołu ani mięsa gotowanego z cebulą i porem. Dotyczy to również opalonej cebuli dodawanej do tradycyjnego rosołu.

Po jakim czasie pojawiają się objawy anemii po zjedzeniu cebuli?

Pierwsze dolegliwości żołądkowo-jelitowe mogą wystąpić w ciągu kilku godzin, ale uszkodzenie czerwonych krwinek narasta przez kolejne dni. Największy spadek hematokrytu i wyraźne objawy anemii występują zwykle od 3 do 5 doby, a ciemny mocz i żółtaczka mogą pojawić się od 4 do 7 doby. Nie czekaj na te symptomy przed kontaktem z lekarzem.

Źródła

Treść w trakcie weryfikacji weterynaryjnej.