Czy ksylitol zagraża psu lub kotu?

Ważne. To substancja o wysokim ryzyku. Jeśli pupil miał z nią kontakt, nie zwlekaj i skontaktuj się z weterynarzem.

Pierwsza pomoc

Sprawdź skład produktu, którym zainteresował się pies (szukaj słów ksylitol lub cukier brzozowy).
Zabierz opakowanie, oszacuj ile mógł zjeść i zapamiętaj godzinę.
Nie czekaj na objawy, hipoglikemia pojawia się bardzo szybko.
Zadzwoń natychmiast do weterynarza lub całodobowej kliniki.

Substancja toksyczna

ksylitol (poliol)

Ksylitol, nazywany również cukrem brzozowym, to substancja słodząca stosowana zamiast zwykłego cukru. Chemicznie jest 5-węglowym alkoholem polihydroksylowym o wzorze C5H12O5 i masie cząsteczkowej 152,15 g/mol. Naturalnie występuje w roślinach, między innymi w korze brzozy. Znajdziesz go w gumach do żucia bez cukru, pastach do zębów, płynach do płukania jamy ustnej, wypiekach, masłach orzechowych i kremach proteinowych. W sklepach kupisz również czysty ksylitol w opakowaniach 250 g, 500 g i 1000 g. Dla człowieka jest substytutem cukru, ale dla psa nawet niewielka ilość może oznaczać poważne zatrucie.

Organizm psa reaguje na ksylitol inaczej niż organizm człowieka. Trzustka psa rozpoznaje go jako glukozę i uwalnia duże ilości insuliny. Wyrzut insuliny jest od 2,5 do 7 razy większy niż po równoważnej molowo dawce glukozy. W efekcie stężenie cukru we krwi gwałtownie spada. Ksylitol wchłania się u psa niemal całkowicie, a maksymalne stężenie we krwi może osiągnąć już po 30 minutach. Przy większych dawkach dochodzi również do uszkodzenia wątroby. Dokładny mechanizm tego uszkodzenia nie został wyjaśniony. Podejrzewa się wyczerpanie zapasów ATP w komórkach i nagromadzenie reaktywnych form tlenu.

Koty reagują na ksylitol inaczej. W badaniu podanie dawki do 1000 mg/kg m.c. nie wywołało u nich hipoglikemii ani uszkodzenia wątroby. Nie ustalono toksycznej dawki ksylitolu dla tego gatunku. Jeśli jednak kot zjadł produkt o złożonym składzie, sprawdź wszystkie składniki. Zagrożeniem mogą być inne substancje, między innymi czekolada, rodzynki, makadamia lub paracetamol.

Objawy zatrucia

Wymioty
Letarg i wyraźna senność
Chwiejny chód i problemy z koordynacją
Obniżenie temperatury ciała
Osłabienie mięśni
Drżenie mięśni
Drgawki
Zaburzenia rytmu serca
Zapaść krążeniowa
Utrata przytomności i śpiączka
Wybroczyny i krwawe wymioty
Smolisty stolec

Pierwsze objawy zatrucia ksylitolem u psa mogą pojawić się już po 10 do 30 minutach od zjedzenia produktu. Najczęściej zaczyna się od wymiotów i osłabienia. W ciągu 30 do 60 minut u wielu psów rozwija się hipoglikemia, czyli niebezpieczny spadek poziomu glukozy we krwi. Możesz wtedy zauważyć chwiejny chód, letarg, drżenie mięśni i problemy z utrzymaniem równowagi. Nie zawsze jednak objawy pojawiają się tak szybko. Jeśli pies połknął gumę do żucia, z której ksylitol uwalnia się powoli, albo zjadł produkt na pełny żołądek, hipoglikemia może wystąpić dopiero po 12 do 18 godzinach, a nawet po 24 godzinach. Nie czekaj na pierwsze oznaki zatrucia.

Ciężkie zatrucie może prowadzić do drgawek, zapaści i śpiączki. Uszkodzenie wątroby rozwija się czasem bez wcześniejszych objawów hipoglikemii. Pierwsze zmiany w badaniach wątrobowych pojawiają się zwykle po 8 do 12 godzinach. Ostra niewydolność wątroby może rozwinąć się w ciągu 24 do 48 godzin. Po 24 do 72 godzinach mogą wystąpić wybroczyny, krwawe wymioty i smolisty stolec. Są to objawy poważnych zaburzeń krzepnięcia. W najcięższych przypadkach zatrucie kończy się śmiercią.

Co robi weterynarz

Jeśli pies zjadł ksylitol, zadzwoń do lecznicy weterynaryjnej i jedź na badanie. Przy podejrzeniu spożycia dawki co najmniej 0,1 g/kg m.c. nie czekaj na objawy. Lekarz oceni ilość zjedzonej substancji, czas od spożycia i stan zwierzęcia. Jeśli od połknięcia minęło nie więcej niż 30 do 60 minut, pies jest w pełni przytomny i ma prawidłową glikemię, lekarz może sprowokować wymioty. Nie rób tego samodzielnie. Nie podawaj soli kuchennej ani wody utlenionej. Przy drgawkach, zaburzeniach świadomości lub hipoglikemii prowokowanie wymiotów jest przeciwwskazane. Węgiel aktywny wiąże tylko od 8% do 23% ksylitolu, dlatego nie jest rutynowo zalecany.

Przy hipoglikemii lekarz podaje dożylnie dekstrozę, a następnie może zastosować ciągły wlew glukozy. Stężenie glukozy kontroluje się co 1 do 2 godzin przez pierwsze 12 do 24 godzin hospitalizacji. Przy zagrożeniu wątroby stosuje się płynoterapię i leki osłonowe, między innymi N-acetylocysteinę, S-adenozylometioninę i sylimarynę. Ciężkie zaburzenia krzepnięcia mogą wymagać przetoczenia osocza. Nie istnieje swoista odtrutka na ksylitol. Przy wczesnym leczeniu niepowikłanej hipoglikemii przeżywalność przekracza 95%. Jeśli rozwinie się ostra niewydolność wątroby z koagulopatią, rokowanie jest znacznie gorsze.

Jak zapobiegać

Przechowuj gumy do żucia bez cukru poza zasięgiem psa. Sprawdź kieszenie kurtek, torebki i miejsca, w których dzieci zostawiają słodycze. Jedna drażetka gumy może zawierać od 0,22 g do 1,0 g ksylitolu. Zabezpiecz również kosze na śmieci, żeby pies nie znalazł wyrzuconego opakowania. Nie zostawiaj pasty do zębów ani płynu do płukania jamy ustnej w miejscu dostępnym dla zwierzęcia.

Przed pieczeniem ciast sprawdź, czy używasz zwykłego cukru, czy ksylitolu. Szczególnie pilnuj wypieków przygotowywanych na święta i podczas rodzinnych spotkań. Nie podawaj psu masła orzechowego ani kremu proteinowego bez sprawdzenia składu. Ksylitol może znajdować się również w produktach typu fit. Nie wykorzystuj masła z ksylitolem do podawania tabletek ani wypełniania zabawek na przysmaki.

Dawka

U psa dawka ksylitolu przekraczająca 0,1 g/kg m.c., czyli 100 mg/kg m.c., stwarza ryzyko ostrej hipoglikemii. Dawka przekraczająca 0,5 g/kg m.c., czyli 500 mg/kg m.c., wiąże się z ryzykiem martwicy wątroby i zaburzeń krzepnięcia. Nie ustalono jednej dawki śmiertelnej. Zgony odnotowywano przy ilościach od 0,5 do 1,6 g/kg m.c. U części psów uszkodzenie wątroby występowało już przy dawkach od 0,1 do 0,2 g/kg m.c. Dla kotów nie ustalono dawki toksycznej ani śmiertelnej. W badaniu dawka do 1000 mg/kg m.c. nie wywołała zatrucia.

Dla psa ważącego 10 kg już 1,0 g ksylitolu oznacza zagrożenie hipoglikemią. Taka ilość odpowiada około 1 do 3 drażetkom gumy lub 1/4 łyżeczki czystego ksylitolu. Dawka 5,0 g może zagrozić wątrobie. Jedna drażetka gumy zawiera od 0,22 g do 1,0 g ksylitolu. Pasty do zębów mogą zawierać od 10% do 35% ksylitolu. Bez masy tubki nie można określić ilości substancji. Nie podano też dokładnej zawartości ksylitolu w porcji masła orzechowego lub wypieku. Dla kota ważącego 4 kg przebadano dawkę 4,0 g bez stwierdzenia hipoglikemii i uszkodzenia wątroby. Nie oznacza to ustalenia dawki toksycznej.

Otwórz kalkulator ksylitolu

Bezpieczne zamienniki

masło orzechowe bez ksylitolu (sprawdź skład)
przysmaki dla psów

Zawsze sprawdzaj skład produktu przed podaniem.

Najczęstsze pytania

Pies zjadł gumę z ksylitolem. Co robić?

Zadzwoń natychmiast do lecznicy weterynaryjnej, ponieważ nawet 1 do 3 drażetek może spowodować hipoglikemię u psa ważącego 10 kg. Nie czekaj na objawy i nie wywołuj samodzielnie wymiotów solą ani wodą utlenioną.

Ile ksylitolu może zabić psa?

Zgony notowano przy dawkach od 0,5 do 1,6 g/kg m.c., ale nie ustalono jednej dawki śmiertelnej. Już powyżej 0,1 g/kg m.c. występuje ryzyko hipoglikemii, a niektóre psy doznają uszkodzenia wątroby przy dawkach od 0,1 do 0,2 g/kg m.c.

Po jakim czasie pojawiają się objawy zatrucia ksylitolem u psa?

Pierwsze objawy mogą wystąpić już po 10 do 30 minutach, a spadek glukozy najczęściej rozwija się w ciągu 30 do 60 minut. W niektórych przypadkach hipoglikemia pojawia się dopiero po 12 do 18 godzinach, a nawet po 24 godzinach.

Czy ksylitol szkodzi kotu?

W badaniu podanie kotom ksylitolu w dawce do 1000 mg/kg m.c. nie wywołało hipoglikemii ani uszkodzenia wątroby. Jeśli kot zjadł produkt zawierający również inne składniki, skontaktuj się z weterynarzem, ponieważ zagrożenie mogą stanowić inne substancje.

Czy pasta do zębów dla ludzi jest groźna dla psa?

Tak, pasta do zębów dla ludzi może zawierać ksylitol w stężeniu od 10% do 35% masy produktu. Jeśli pies połknął pastę zawierającą ksylitol, skontaktuj się natychmiast z lecznicą weterynaryjną.

Jak sprawdzić, czy produkt zawiera ksylitol?

Przeczytaj listę składników i szukaj nazwy ksylitol lub cukier brzozowy. Zwróć szczególną uwagę na gumy bez cukru, produkty typu fit, masła orzechowe, kremy proteinowe, pasty do zębów i wypieki.

Źródła

Treść w trakcie weryfikacji weterynaryjnej.

Gdzie zadzwonić

W bazie mamy 721 lecznic z telefonem, w tym 32 z dyżurem całodobowym. Na stronie miasta widać, która jest czynna w tej chwili, a jeśli żadna, to kiedy otwiera najbliższa.